Myślenie krytyczne nie jest metodą, narzędziem, którego można szybko się nauczyć czy wyszkolić - to filozofia patrzenia na świat, a także samego siebie. Jest niekończącym się procesem, dzięki któremu stajemy się świadomymi, samodzielnymi ludźmi zdolnymi do funkcjonowania w codziennej rzeczywistości. Myślenie krytyczne to myślnie poza schematem.

Temat omawia wielkie wystąpienie przeciwko systemowi politycznemu i ekonomicznemu oraz uciskowi o charakterze narodowym. Nawiązuje do kwestii aktywizacji części społeczeństwa polskiego w duchu niepodległościowym i powstańczym lub też ugodowym, dążącym do odzyskania autonomii Królestwa Polskiego. Istotnym aspektem tego tematu jest zróżnicowanie poglądów i postaw Polaków na dekadę przed wybuchem I wojny światowej oraz pokazanie ważnych przemian społecznych, które zaktywizowały nową grupę – robotników, do walki o prawa socjalne oraz o niepodległość. Rewolucja 1905 roku to zagadnienie złożone i skomplikowane, niezwykle ważne dla zrozumienia nowej, XX - wiecznej rzeczywistości, w której przyszło polskiemu społeczeństwu zająć stanowisko wobec kwestii niepodległości państwa, którego nie było na mapach świata od ponad 112 lat. Temat realizowany z podziałem na grupy i za pomocą materiałów ikonograficznych i źródłowych jest elementem przygotowania uczniów klasy humanistycznej do egzaminu maturalnego z historii, który wymaga umiejętności wykorzystania wiedzy dla interpretacji źródeł o różnym charakterze oraz napisania wypowiedzi argumentacyjnej.

Już pierwszego września 2025 roku pojawi się z szkołach ponadpodstawowych w naszym kraju nowy przedmiot – edukacja obywatelska. Zgodnie z intencjami twórców podstawy programowej tego przedmiotu, ma on być przede wszystkim przedmiotem praktycznym. Co to znaczy? Znaczy to, że jego głównym celem, najważniejszą intencją jest przygotowanie młodych ludzi do świadomego i odpowiedzialnego uczestnictwa obywatelskiego w społeczeństwie demokratycznym. Koordynator zespołu tworzącego podstawę programową edukacji obywatelskiej, dr Jędrzej Witkowski stwierdził: Tworząc podstawę programową przedmiotu edukacja obywatelska, zadawaliśmy sobie pytanie, czego młodzi ludzie potrzebują, aby być aktywnymi, świadomymi i odpowiedzialnymi obywatelami ¹. Czynnikami, które, zdaniem twórców podstawy programowej, budują odpowiedzialne zaangażowanie są: wiedza, kompetencje i sprawczość. Wiedza pozwoli uczniom zrozumieć najważniejsze procesy życia społecznego i politycznego. Kompetencje ułatwią im analizowanie i weryfikowanie informacji, tworzenie własnych opinii opartych o potwierdzone fakty i własne wartości oraz poszanowanie dla odmiennych opinii koleżanek i kolegów. Sprawczość, czyli zaangażowanie, to kluczowe zadanie nowego przedmiotu, czyli przygotowanie ucznia do oddolnego rozwiązywania wybranych problemów społecznych oraz do wpływania na władze publiczne, by zajmowały się tymi kwestiami, którym my sami nie jesteśmy w stanie sprostać.

W kontekście przybliżanego już zjawiska dobrostanu ważny jest również aspekt ucznia, jego dobre samopoczucie, czyli: dobre zdrowie fizyczne, psychiczne, emocjonalne, społeczne. To kluczowy element procesu edukacyjnego, który wpływa na jego rozwój, osiągnięcia i stan zadowolenia podczas pobytu w szkole. Dobrostan jest wynikiem poczucia bezpieczeństwa, przynależności i sensu. To stan, w którym uczeń optymalnie wykorzystuje swój potencjał, a to oznacza, że jest w stanie efektywnie uczyć się, budować relacje z rówieśnikami i nauczycielami, a także radzić sobie ze stresem i wyzwaniami. Dbanie o dobrostan dzieci i młodzieży to zadanie ważne dla wszystkich nauczycieli i szkolnych specjalistów w kontekście profilaktyki zdrowia psychicznego uczniów. Ten aspekt ujęty został w podstawowych kierunkach realizacji polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2024/2025 jako „Wspieranie dobrostanu dzieci i młodzieży, ich zdrowia psychicznego”.